१०. शिक्षक (Shikshak) प्रयोगकर्ता निर्देशिका तथा द्रुत मार्गदर्शिका (नेपालीमा)

नेपालभरिका सम्पूर्ण शिक्षक, प्राध्यापक तथा अध्येताहरूका लागि प्रारम्भिक बालविकास (Nursery/ECD) देखि विद्यालय (कक्षा १–१२, SEE/NEB), कलेज तथा विश्वविद्यालयको स्नातक तह (Bachelors) सम्मका सम्पूर्ण तहका लागि तयार पारिएको एआई शिक्षण तथा प्राज्ञिक सहायक शिक्षक (Shikshak) मा स्वागत छ।

१. मुख्य विशेषताहरू संक्षेपमा

• पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (CDC) अनुसार: कक्षा १ देखि १२ सम्मका सबै अनिवार्य तथा ऐच्छिक विषयहरूको आधिकारिक पाठ्यक्रम र सिकाइ उपलब्धि समावेश।
• विशिष्टीकरण तालिका (Specification Grid): SEE तथा NEB को आधिकारिक मापदण्ड अनुसार समूह 'क', 'ख', 'ग', र 'घ' को अङ्कभार विभाजनसहित प्रश्नपत्र निर्माण।
• प्रोम्प्ट लेख्नु नपर्ने (No Prompting): कुनै जटिल अंग्रेजी आदेश वा प्रोम्प्ट लेख्नु पर्दैन। केवल कक्षा, विषय र पाठ छानेर एक क्लिकमा सामग्री तयार हुन्छ।
• देवनागरी युनिकोड समर्थन: शतप्रतिशत शुद्ध नेपाली देवनागरी (कालिको/कालिमाटी, मङ्गल वा नोटो सान्स फन्ट) मा डाउनलोड र प्रिन्ट गर्न सकिने।
• लोडसेडिङ तथा इन्टरनेट अवरोधमा सुरक्षित (Session Independence): बत्ती गएमा वा मोबाइल डाटा काटिएमा पनि बनेको योजना खेर जाँदैन; इन्टरनेट आएपछि "मेरा योजनाहरू" (`/my`) मा गएर तुरुन्त डाउनलोड गर्न सकिन्छ।
• विद्यार्थी गोपनीयता (Privacy First): बालबालिकाको व्यक्तिगत नाम प्रणालीमा प्रविष्ट गर्न निषेध गरिएको छ। मूल्याङ्कन र टिप्पणीका लागि रोल नम्बर (उदा. रोल नं १, ४) वा सांकेतिक अक्षर मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ।

२. सामग्री कसरी बनाउने? (४ सरल चरणहरू)

१. उपकरण छान्नुहोस्: माथिको "एआई औजारहरू" मेनुबाट पाठ योजना (Lesson Plan), प्रश्नपत्र (Question Paper), वा कार्यपत्र (Worksheet) छान्नुहोस्।

२. कक्षा र विषय चयन गर्नुहोस्: उदाहरणका लागि: कक्षा ८, विज्ञान तथा प्रविधि (वा विश्वविद्यालय तथा कलेज तहका लागि आफ्नै विषय/पाठ्यक्रम)।

३. पाठ वा स्रोत छान्नुहोस्: मौजुदा पाठ्यपुस्तकबाट पाठ छान्नुहोस्, वा "मेरो नोटबुकबाट" (From My Notebook) ट्याबमा गएर आफ्नै नोटबुकको नोट छान्नुहोस् (कुनै अतिरिक्त क्रेडिट लाग्दैन), वा सिधै नयाँ फाइल/फोटो अपलोड गर्नुहोस्।

४. "निर्माण गर्नुहोस्" (Generate) मा क्लिक गर्नुहोस्: केही सेकेन्डमै तपाईंको सामग्री तयार हुन्छ। यसलाई सिधै सम्पादन गर्न, कपी गर्न वा Word (DOCX) / PDF मा डाउनलोड गर्न सकिन्छ।

२.१. आफ्नै नोट वा पाठ्यक्रमबाट सिधै सामग्री बनाउने तरिका (My Notebook Integration)

• मेरो नोटबुक (`/dashboard/notebook`): आफ्नो कलेज, विश्वविद्यालय (जस्तै BBA, BBS) वा निजी पाठ्यक्रमका नोटहरू पेस्ट गर्नुहोस् वा फाइल (PDF, DOCX) अपलोड गर्नुहोस्।
• सिधै १-क्लिकमा निर्माण: नोट कार्डमा रहेको "यो नोटबाट सामग्री बनाउनुहोस्" मेनुमा क्लिक गरी सिधै पाठ योजना, प्रश्नपत्र, स्लाइड वा गृहकार्य बनाउन सकिन्छ।
• शून्य अतिरिक्त शुल्क: नोटबुकमा पहिले नै सुरक्षित नोट प्रयोग गर्दा कुनै अतिरिक्त क्रेडिट लाग्दैन (केवल आधारभूत ५ क्रेडिट लाग्छ)।

३. प्रश्नपत्र निर्माण गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

• पूर्णाङ्क विकल्पहरू: एकाइ परीक्षा (२०/२५ पूर्णाङ्क), त्रैमासिक परीक्षा (५० पूर्णाङ्क), र SEE/अन्तिम परीक्षा (७५/१०० पूर्णाङ्क)।
• प्रश्नका समूहहरू:
• समूह 'क' (ज्ञानात्मक): १ अङ्कका अति संक्षिप्त प्रश्नहरू।
• समूह 'ख' (बोधात्मक): २ देखि ३ अङ्कका संक्षिप्त, फरक र कारण लेख्ने प्रश्नहरू।
• समूह 'ग' (प्रयोगात्मक): ४ अङ्कका समस्या समाधान र हिसाबसम्बन्धी प्रश्नहरू।
• समूह 'घ' (उच्च दक्षता): ४ वा ५ अङ्कका विश्लेषणात्मक तथा सिर्जनात्मक प्रश्नहरू।
• बहु-सेट (Sets A, B, C): परीक्षा हलमा हुने चिटिङ रोक्नका लागि एउटै पाठ्यक्रम र उस्तै कठिनाइ स्तर भएका तर फरक प्रश्न रहेका समानान्तर सेटहरू बनाउन सकिन्छ।

४. विद्यार्थी मूल्याङ्कन र चारित्रिक टिप्पणी (Report Remarks)

• टिप्पणी लेख्दा विद्यार्थीको नाम नलेखी "रोल नं ३" वा "विद्यार्थी" भनी उल्लेख गर्नुहोस्।
• नेपाली र अंग्रेजी दुवै भाषामा उत्साहजनक, रचनात्मक, वा औपचारिक शैलीमा टिप्पणी प्राप्त गर्न सकिन्छ। (हाल "छिट्टै आउँदैछ" — प्रो योजनासँगै सार्वजनिक हुनेछ।)

५. लगइन, क्रेडिट, शुल्क र भुक्तानी

• Google मार्फत १-क्लिक लगइन: शिक्षकहरूका लागि पासवर्ड सम्झिनु नपर्ने गरी Google लगइन सक्रिय गरिएको छ। दर्ता हुनासाथ १०० ट्रायल क्रेडिट (३० दिने निःशुल्क प्लस पहुँच) स्वतः प्राप्त हुन्छ। अन्य लगइन माध्यमहरू (पासवर्ड, मोबाइल SMS) छिट्टै उपलब्ध हुनेछन्।
• ३० दिने निरन्तर लगइन (Persistent Session): बारम्बार आफै लगआउट हुने समस्या नहोस् भन्नाका लागि सुरक्षित ३० दिने लगइन कुकी र स्वचालित टोकन नवीकरण (Auto-Refresh) व्यवस्था गरिएको छ।
• क्रेडिट प्याक: Fonepay QR मार्फत रु. २०० बाट सुरु हुने क्रेडिट खरिद गर्न सकिन्छ।
• क्रेडिट फिर्ता नियम: यदि इन्टरनेट ढिला भएर वा सर्भर समस्याले गर्दा सामग्री पूरा बनेन भने क्रेडिट काटिँदैन; स्वतः फिर्ता हुन्छ।
• विद्यालय इजाजतपत्र (School Seat): विद्यालयले आफ्ना सबै शिक्षकहरूका लागि सामूहिक मासिक कोटा खरिद गर्न सक्छ।

६. सामान्य समस्या र समाधान (FAQs)

• बत्ती गयो वा डाटा सकियो, अब के गर्ने?

चिन्ता लिनु पर्दैन। सामग्री बन्ने प्रक्रिया हाम्रो सर्भरमा निरन्तर चलिरहन्छ। पुनः अनलाइन आएपछि दायाँतर्फको "मेरा योजनाहरू" (`/my`) मा गएर हेर्नुहोस्, तपाईंको सामग्री सुरक्षित भेटिनेछ।

• "मेरा योजनाहरू" (`/my`) बाट सामग्री मेटाउन मिल्छ?

हो। हरेक सामग्रीको छेउमा रहेको मेनुबाट "सधैंका लागि मेटाउनुहोस्" छान्न सकिन्छ। यसले सामग्रीलाई सधैंका लागि हटाउँछ — फिर्ता ल्याउन सकिँदैन, र प्रयोग भइसकेको क्रेडिट फिर्ता हुँदैन।

• वर्ड (Word) मा खोल्दा अक्षर बिग्रियो (Tofu/Box देखियो):

आफ्नो कम्प्युटरमा Word फाइल खोलेर सबै अक्षर छानेर फन्ट Kalimati (कालिमाटी) वा Noto Sans Devanagari बनाउनुहोस्। प्रिती (Preeti) फन्टमा नबदल्नुहोस्।

• पाठ्यपुस्तक अपलोड भएन:

पाठ्यपुस्तकको PDF साइज ३२ MB भन्दा सानो हुनुपर्छ।

• स्मार्टफोनमा कसरी चलाउने र एप जस्तै राख्ने?

आफ्नो मोबाइलको Chrome वा Safari ब्राउजरमा शिक्षक खोल्नुहोस्। ब्राउजरको सेटिङमा गई "Add to Home screen" मा थिच्नुहोस्। यसपछि कुनै अतिरिक्त एप डाउनलोड नगरी सिधै मोबाइल एप जस्तै चलाउन सकिन्छ।

७. विद्यालय प्रोफाइल, बहु-विद्यालय आबद्धता र विद्यालयको लोगो (School Logo)

• एक पटक लोगो सेटिङ: प्रोफाइल सेटिङ (/settings) वा नयाँ खाता खोल्दा (Onboarding) आफ्नो विद्यालयको लोगो वा मानक प्रतीक चिन्ह (नेपाल सरकारको निसान छाप, ज्ञानको दियो, वा सिल्ड) चयन गर्नुहोस्।
• बहु-विद्यालय आबद्धता (Multi-School): यदि तपाईं एकभन्दा बढी विद्यालयमा पढाउनुहुन्छ भने, प्रोफाइलमा "थप विद्यालय थप्नुहोस्" मा क्लिक गरी सबै विद्यालयहरू र तिनका आधिकारिक लोगोहरू दर्ता गर्नुहोस्।
• सामग्री निर्माण गर्दा स्वतः चयन: पाठ योजना, प्रश्नपत्र, कार्यपत्र, हाजिरी पुस्तिका लगायत सबै औजारहरूमा विद्यालयको ड्रपडाउन सूचीबाट विद्यालय रोज्नासाथ विद्यालयको नाम र लोगो स्वतः भरिन्छ।
• केन्द्रीकृत लोगो तथा प्रोफाइल व्यवस्थापन: विद्यालयको लोगो र आबद्धता सेटिङहरू प्रोफाइल (/settings) बाट सहजै व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ। फारमहरूमा विद्यालय रोज्नासाथ विद्यालयको नामको दायाँपट्टि सफा रूपमा लोगो प्रदर्शित हुन्छ।

८. कम्प्युटर तथा लिनक्समा डेस्कटप सर्टकट स्थापना (PWA & Linux Desktop Launcher)

शिक्षकलाई कम्प्युटर वा ल्यापटपमा १-क्लिकमा खोल्न डेस्कटप एपको रूपमा राख्न सकिन्छ:

• लिनक्स डेस्कटपमा सर्टकट फाइल आएपछि सुरुमा सुरक्षार्थ चल्दैन र गियर/टेक्स्ट आइकन देखिन्छ।
• माउसबाट: डेस्कटपको Shikshak सर्टकट फाइलमा दायाँ-क्लिक (Right Click) गर्नुहोस् र "Allow Launching" छान्नुहोस्। आइकन तुरुन्तै शिक्षकको आधिकारिक लोगोमा परिणत हुनेछ र चल्न थाल्नेछ।
• टर्मिनलबाट (विद्यालय कम्प्युटर ल्याबका लागि):

`bash

chmod +x ~/Desktop/*shikshak*.desktop

gio set ~/Desktop/*shikshak*.desktop metadata::trusted true

`

• यसरी एकैपटक कम्प्युटर ल्याबका सबै लिनक्स कम्प्युटरहरूमा सर्टकट सक्रिय गर्न सकिन्छ।